سؤال: چنانچه مردي زن خود را به اتفاق دوستانش با وسيله نقليه بربايد، علي رغم اين كه مرد همسر خود را ربوده، آيا مي توان زوج را به جرم آدم ربايي تحت تعقيب قرارداد يا خير؟

 پاسخ: باتوجه به متن صريح ماده 621 قانون مجازات اسلامي با قيد اين كه ربودن اشخاص به هر منظور كه باشدكه توأم باتهديد،حيله،يابه عنف باشداز مصاديق بارز آدم ربايي است؛ زيراماده مذكوركليت دارد و رابطه زوجيت دارد و رابطه زوجيت مانع ازعدم مسؤوليت كيفري آدم ربايي نمي باشد.

مشاور قضايي تلفني6- معاونت آموزش قوه قضائيه- چاپ اول-قم- بهار 1385- ص156

نکته – مجازات تبعی آدم ربایی مشدد مطابق با ماده 25 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 به مدت 3 سال از تاریخ اجرای حکم یا شمول مرور زمان است.

نکته – آدم ربایی طبق ماده 57 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مشمول نظام نیمه آزادی نمی شود.

نکته – اگر سن مرتکب بزه آدم ربایی در زمان ارتکاب جرم بین 15 تا 18 سال تمام شمسی باشد، مجازات قانونی وی نگهداری در کانون اصلاح و تربیت به مدت 2 تا 5 سال است.

نکته – اگر بزه آدم ربایی مشمول قاعده تکرار جرم شود، حد اقل مجازات آن 15 سال حبس و حداکثر آن 22.5 سال حبس تعزیری است.

نکته – بزه آدم ربایی با اقرار مرتکب یا شهادت دو شاهد و یا علم قاضی (ماده 211 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 ) قابل اثبات است.

نکته – اگر کسی دیگری را به قصد مخفی کردن برباید در این حالت، آدم ربایی مقدمه جرم مخفی کردن بوده و مجازات علیحده ندارد. اما اگر بعد از ارتکاب آدم ربایی مجنی علیه را مخفی هم کند مشمول تعدد جرم موضوع ماده 134 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 خواهد شد.

نکته – مجازات بزه آدم ربایی طبق ماده 19 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 از درجه 3 محسوب است.

نکته – هر چند آدم ربایی از جرایم درجه 3 است و جرایم تعزیری طبق ماده 46 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392  درجه 3 مشمول تعلیق اجرای مجازات هستند؛ اما استثناءً آدم ربایی طبق بند ب ماده 47 همان قانون مشمول تعلیق اجرای مجازات نخواهد شد.

نکته – مطابق مفهوم مخالف ماده 67 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 بزه آدم ربایی مشمول مجازات های جایگزین حبس نمی گردد.

نکته – منظور از قصد در صدر ماده 621 کتاب پنجم قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 انگیزه و منظور است نه سوء نیت و این انگیزه می تواند مالی یا انتقام جویی یا هر چیز دیگر باشد.

نکته – در آدم ربایی تفاوتی نمی کند که به عنف یعنی بدون رضایت مجنی علیه باشد یا از طریق تهدید وی یا حیله یا هر نحو دیگر.

نکته – در آدم ربایی مباشرت مرتکب در ربودن شزط نیست و می تواند توسط شخص دیگر و به دستور دیگری صورت گیرد در این صورت دستور دهنده یا اجیر کننده فاعل معنوی است. و دستور گیرنده یا اجیر شونده در حکم ... است.

نکته – عوامل مشدده کیفر که باغث می گردد حکم به حداکثر مجازات یا 15 سال حبس صادر گزدد، عبارتند از:

الف- سن مجني عليه كمتر از پانزده سال تمام باشد.

ب-  ربودن توسط وسايل نقليه انجام پذيرد.

 ج- به مجني عليه آسيب جسمي وارد شود.

د - به مجني عليه آسيب حيثيتي وارد شود.

نکته – بر خلاف متن ماده 621 اگر آدم ربایی به همراه جرم تعزیری دیگری واقع شود قاعده جمع مجازات ها اعمال نشده بلکه مشمول ماده 134 است.

نکته – تبصره ذیل ماده 621 در مورد تعیین مجازات حبس از 3 تا 5 سال برای شروع به آدم ربایی با ماده 122 کتاب اول قانون مجازات اسلامی منسوخ شده است و مجازات شروع به آدم ربایی در حال حاضر حبس تعزیری درجه 4 یعنی بیش از 5 سال تا 10 سال است که اشد از مجازات سابق است و نسبت به شروع به آدم ربایی های قبل از سال 1392 قابلیت اجرا ندارد.

نکته – طبق مفهوم مخالف ماده 104 قانون مجازات اسلامی آدم ربایی از جرایم غیر قابل گذشت است.

نکته – طبق بند الف ماده 105 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 مدت مرور زمان تعقیب و رسیدگی جرم آدم ربایی 15 سال و مدت مرور زمان اجرای این جرم 20 سال است.

نکته – مطابق مفهوم مخالف ماده 115 قانون مجازات اسلامی اگر مرتکب جرم آدم ربایی توبه کند مجازات او ساقط نمی شود و فقط توبه از موجبات تخفیف در این جرم است.

نکته – در صورت وجود کیفیات مخففه، میزان تخفیف در بزه آدم ربایی حبس درجه 6 یعنی شش ماه تا 2 سال است.

نکته – مجازات معاونت در آدم ربایی تا دو درجه کمتر از مجازات مباشر یعنی حبس درجه 5 است که بیش از دو سال تا 5 سال حبس خواهد بود.

نکته – مطابق ماده 80 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 آدم ربایی مشمول قرار بایگانی شدن پرونده نمی گردد.

نکته – مطابق مفهوم مخالف ماده 81  قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 آدم ربایی و شروع به آن مشمول تعلیق تعقیب نمی گردد.

نکته – ارتکاب بزه آدم ربایی در مدت تعلیق تعقیب که مورد تعقیب قرار گرفته و منتهی به صدور کیفرخواست گردد موجب لغو قرار تعلیق تعقیب خواهد شد. در صورت تبرئه متهم به کلاهبرداری یا شروع به آن قرار تعلیق تعقیب ابقاء خواهد شد.

نکته – طبق مفهوم مخالف ماده 104 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 در مورد بزه آدم ربایی بازپرس نمی تواند قرار توقف تخقیقات صادر نماید.

نکته – طبق بند پ ماده 180 ... در مورد متهمین به جرم کلاهبرداری بازپرس می‌تواند بدون آن‌که ابتدا احضاریه فرستاده باشد، دستور جلب متهم را صادر کند.

نکته – مطابق ماده 203 قانون آیین دادرسی کیفری تشکیل پرونده شخصیت در مورد متهمین به آدم ربایی و شروع به آن الزامی است.

نکته – اگر دلایل، قرائن و امارات کافی بر توجه اتهام به متهم دلالت کند صدور قرار بازداشت موقت برای متهم به آدم ربایی و شروع به آن جایز است.

نکته – طبق تبصره یک ماده 247 قانون آیین دادرسی کیفری صدور قرار نظارت قضایی به تنهایی بدون قرار تأمین در جرم آدم ربایی و شروع به آن ممنوع است.

نکته – طبق بند ت ماده 203 قانون آیین دادرسی کیفری رسیدگی به جرم آدم ربایی در صلاحیت دادگاه کیفری یک و شروع به آن در صلاحیت دادگاه کیفری دو است.

نکته – انجام تحقیقات مقدماتی در مورد اتهام آدم ربایی منخصراً در صلاحیت بازپرس بوده و دادستان و دادیاران حق تحقیق ندارند.

نکته – طبق ماده 415 قانون آیین دادرسی کیفری در بزه آدم ربایی ارتکابی توسط اطفال و نوجوانان حضور وکیل تعیینی یا تسخیری در در دادسرا یا دادگاه کیفری یک ویژه اطفال و نوجوانان الزامی است.

نکته – مطابق ماده 428 قانون آیین دادرسی کیفری آراء صادره در مورد بزه آدم ربایی قابل فرجام در دیوان عالی کشور است.

نکته – طبق بند ث ماده 451 قانون آیین دادرسی کیفری تعیین وقت رسیدگی در دادگاه تجدیدنظر استان در مورد شروع به آدم ربایی الزامی است.